افغانستان از سال ها به اين سو هنر و معماری سنتی دارد که بايد يک منبع افتخار ملی باشد.
در اين باره فکر کنيد: مجسمه های بودا که مربوط قرن ششم بوده و زمانی در بامیيان قد نمايی می کرد يکی از مثال های بهترين برای جهان است. و بهزاد از ولايت هرات يکی از ميناتورهای با استعداد بود.
در سراسر کشور – در هرات، بلخ، غور، جلال آباد و کابل – مثال های از هنرها و معماری های زيبا وجود دارند. با تاثر، سه دهه جنگ و کشمکش باعث شد که هنرها کنار گذاشته شوند و در چندين مورد سيستم انتقال دانش از آموزگار به شاگرد از ميان برداشته شد.
هرچند، فيروز کوه، سازمان غير دولتی برتانيايی، رهبری دوباره رواج دادن هنر افغانی را به عهده گرفته است. و در نيمه فبروری ٣٠ شاگرد از نخستين کورس سه ساله اين نهاد که به نام انستيتيوت برای هنرها و معماری افغان هاست، فارغ شدند.
شاگردان در سه عرصه که شامل کار چوب، خوشنويسی، نقاشی و سراميک می شد، آموزش ديده اند. (سال آينده شاگردان از رشته های زرگری و سنگ تراشی نيز فارغ خواهند شد.) آنها که لباس هنری به تن داشته و خانواده های شان ایشان را همراهی می کرد، جوايز شانرا در مراسمی در قصر ملکه باغ بابر بدست آوردند. آنها از پيش به سوی آينده می بينند – يا می خواهند بيشتر آموزش ببينند و يا می خواهند شغل برای خود ايجاد کنند.
ثريا ١٩ ساله گفت: “ميخواهم خوشنويسی بيآموزم. اين يک هنر اسلامی است. در فيروز کوه، من هنرهای سنتی را آموختم، اما اين برايم کافی نيست. می خواهم در باره اين هنر و ديگر هنرها بيشتر بدانم.”
رقابت برای ده موقف در هر مکتب و در هر سال دشوار است. اين برای آنست که شاگردان با آموزگاران هنرها يکجا درس خوانده اند، شهريه پرداخته اند، حقوق بدست آورده و اين سازمان شاگردان را در رشد بيشتر کمک کرده است.
در حقيقت، درحاليکه در انستيتيوت شاگران که بين رده سنی ١٧ و ٢٥ قرار دارند، صنف های را در باره حرفه ، ادبيات انگليسی و دری فراهم گرفته اند. هدف اين است که شاگردان نه تنها هنرمند، بلکه با مهارت های مجهز شوند تا با استعداد شان زنده گی را برای خود ايجاد کنند.
بعضی از شاگردان حالا به مکتب های هنرهای زيبا در پاکستان، هندوستان و بريتانيا رفته تا استعداد شانرا با خواندن بيشتر رشد بدهند.
بصيره يکی از شاگردان سال سوم دوره فعلی است که برای يک شاگردی هشت ماهه کار چوب به قصر سلطنتی در لندن و ويندسور می رود. شاگردان ديگر در ورکشاپ های اين بنياد که آثار هنری را برای مشتری ها تهيه می کنند، کار خواهند کرد. درحاليکه شاگردان ديگر در کارگاه های خود شان مصروف کار خواهند بود.
تا به حال، رئيس اين انستيتيوت داکتر بريتانيايی تاليا کنيدی بود. اما يک ماه پيش، او موقف اشرا به يک افغان به نام آقای خليلی تعويض کرد. معاون او نيز يک افغان است. اين دو مرد محلی انستيتيوت را به سوی آينده رهبری خواهند کرد.
جوانترين فارغ شده اين برنامه، احمد شبير سيد خيلی 15 ساله است که بيان داشت چرا در بخش خوشنويسی اين مکتب آموزش ديده است.
او گفت: “خوشنويسی بيشتر با زيبايی گرايی و زيبايی شناسی بسته گی دارد. اين مثل غذا برای روح من است.”
